Recent onderzoek benadrukt een voorheen ondergewaardeerde factor in de botontwikkeling: blootstelling aan per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS), algemeen bekend als ‘forever chemicaliën’. Een studie gepubliceerd in de Journal of the Endocrine Society volgde 218 kinderen vanaf de geboorte tot de adolescentie, waarbij een consistent verband werd onthuld tussen de PFAS-niveaus in hun bloed en de verminderde botmineraaldichtheid op 12-jarige leeftijd.
Het probleem van langdurige blootstelling
PFAS zijn wijdverspreid in het milieu vanwege hun duurzaamheid. Ze blijven aanwezig in drinkwater, voedselverpakkingen (vooral vetbestendige materialen), vlekbestendige stoffen en kookgerei met anti-aanbaklaag. Dit betekent dat mensen gedurende langere perioden worden blootgesteld aan kleine hoeveelheden van deze chemicaliën, waardoor volledige vermijding onmogelijk wordt. Het longitudinale ontwerp van het onderzoek – het meten van de PFAS-niveaus bij de geboorte, in de leeftijd van 3, 8 en 12 jaar – levert sterker bewijs dan eerdere onderzoeken door de timing van de blootstelling vast te leggen.
Belangrijkste bevindingen: timing en genderverschillen
Onderzoekers ontdekten dat hogere niveaus van PFOA, een specifieke PFAS, correleerden met een lagere botdichtheid in de onderarm op alle gemeten tijdstippen. Belangrijker nog was dat blootstelling tijdens de latere kinderjaren en vroege adolescentie (8-12 jaar) een sterkere invloed had op de botdichtheid dan eerdere blootstellingen. Dit wijst erop dat groeispurten bijzonder kwetsbare perioden kunnen zijn.
Bovendien was de associatie tussen blootstelling aan PFAS en verminderde botdichtheid duidelijker bij meisjes dan bij jongens. Onderzoekers veronderstellen dat dit te wijten kan zijn aan interacties tussen PFAS en hormonale veranderingen tijdens de puberteit, hoewel verder onderzoek nodig is.
Waarom dit belangrijk is
Botontwikkeling is een geleidelijk proces dat sterk wordt beïnvloed door factoren die verder gaan dan voeding en lichaamsbeweging. Omgevingsblootstellingen zoals PFAS kunnen dit proces verstoren, waardoor het risico op breuken op latere leeftijd mogelijk toeneemt. De zorg gaat niet over onmiddellijke schade, maar over het cumulatieve effect van deze chemicaliën op de gezondheid van het skelet gedurende tientallen jaren.
Wat kan er gedaan worden?
Hoewel het volledig elimineren van de blootstelling aan PFAS onrealistisch is, is het verminderen van de inname wel mogelijk. Hier zijn uitvoerbare stappen:
- Waterfiltratie: Gebruik filters van hoge kwaliteit die zijn ontworpen om PFAS te verwijderen als bekend is dat uw waterbron vervuild is.
- Voedselkeuzes: Minimaliseer de consumptie van sterk bewerkte voedingsmiddelen en afhaalcontainers met vetbestendige coatings. Thuis koken vermindert de blootstelling vaker.
- Productselectie: Kies waar mogelijk voor onbehandelde of PFAS-vrije alternatieven voor meubels, tapijten en kleding.
- Voedingsondersteuning: Geef prioriteit aan de inname van calcium en vitamine D, naast regelmatige fysieke activiteit, om de gezondheid van de botten te ondersteunen, ondanks de uitdagingen van het milieu.
Dit onderzoek onderstreept dat de gezondheid van de botten niet alleen een probleem is in het latere leven, maar een geleidelijke opeenstapeling van factoren, waaronder blootstelling aan het milieu, die al in de kindertijd begint. Proactief bewustzijn en mitigatie kunnen een betekenisvol verschil maken.
