Hypertrofische cardiomyopathie (HCM) is een genetische hartaandoening die de hartspier dikker maakt, waardoor het voor het hart moeilijker wordt om het bloed efficiënt rond te pompen. Hoewel beangstigend, blijft plotselinge hartdood (SCD) relatief zeldzaam, vooral met moderne behandelingen. Dit artikel geeft een overzicht van de risico’s, factoren en preventiestrategieën voor mensen met HCM.
Hoe HCM het risico op plotselinge hartdood verhoogt
HCM beïnvloedt de structuur en het elektrische systeem van het hart. De verdikte hartwanden kunnen leiden tot onregelmatige hartritmes (aritmieën), met name ventriculaire tachycardie – een snelle, gevaarlijke hartslag. In zeldzame gevallen kan dit ervoor zorgen dat het hart volledig stopt, wat leidt tot SCD.
In tegenstelling tot wat oudere opvattingen zijn, is SCD niet noodzakelijkerwijs gebonden aan lichaamsbeweging. Recente onderzoeken suggereren dat de kans net zo groot is dat het optreedt tijdens rust of lichte activiteit. Dit betekent dat waakzaamheid geboden is, ongeacht het activiteitenniveau.
Risicofactoren identificeren
Het voorspellen van het risico op hart- en vaatziekten bij HCM-patiënten is complex. Geen enkele factor garandeert dit, maar cardiologen beoordelen verschillende sleutelindicatoren:
- Geschiedenis van hartstilstand: Eerdere episoden verhogen het risico dramatisch.
- Familiegeschiedenis: Een plotseling overleden eerstegraads familielid met HCM is een grote zorg.
- Leeftijd: Mensen jonger dan 35 jaar lopen een groter risico.
- Flauwvallen (syncope): Onverklaarbare flauwvallen kunnen wijzen op een onderliggend elektrisch probleem.
- Hartdikte: Een linkerventrikel dikker dan 30 millimeter geeft aanleiding tot bezorgdheid.
- Ventriculaire tachycardie: Zelfs korte episoden (niet aanhoudend) zijn een waarschuwingssignaal.
Met name de ernst van de symptomen (zoals kortademigheid) correleert niet noodzakelijkerwijs met het risico op hart- en vaatziekten. Leefstijlfactoren zoals obesitas of inactiviteit hebben ook geen directe invloed op het risico op hart- en vaatziekten, maar hebben nog steeds invloed op de algehele gezondheid van het hart.
Uw risico beoordelen: de rol van risicocalculators
Cardiologen gebruiken een combinatie van tests, familiegeschiedenis en klinische symptomen om het risico op hart- en vaatziekten te beoordelen. Hulpmiddelen zoals de Sudden Cardiac Death Risk Calculator van de American Heart Association kunnen helpen het risico over een periode van vijf jaar in te schatten.
Deze rekenmachines moeten echter door professionals worden gebruikt. Zelfdiagnose kan misleidend zijn, omdat ze niet alle relevante factoren in kaart brengen.
Preventie: de kracht van ICD’s
De meest effectieve preventiemethode voor SCD bij HCM is een implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD). Deze apparaten bewaken het hartritme en geven een schok af om gevaarlijke hartritmestoornissen te corrigeren. ICD’s hebben het aantal gevallen van SCD vertienvoudigd sinds de wijdverbreide toepassing ervan begin jaren 2000.
Hoewel ICD’s niet zonder risico’s zijn (zoals infecties), blijven ze de enige gegarandeerde manier om plotselinge hartziekte te voorkomen.
Levensstijl en proactieve zorg
Het is essentieel dat u betrokken blijft bij regelmatige cardiologische follow-ups, voorgeschreven medicijnen inneemt en uitdroging vermijdt. Het aannemen van gewoonten die gezond zijn voor het hart – gematigde lichaamsbeweging, een uitgebalanceerd dieet, voldoende slaap en het vermijden van roken – verbetert de algehele gezondheid van het hart, ook al vermindert dit het risico op hart- en vaatziekten niet direct.
Speciale overwegingen voor jongeren en atleten
SCD is vooral gevaarlijk bij jonge mensen, vooral bij atleten die zich niet bewust zijn van hun aandoening. Niet-gediagnosticeerde HCM is vaak de oorzaak van plotselinge sterfgevallen tijdens trainingen of wedstrijden.
Als u jong bent met HCM of ouder bent van een kind met HCM, raadpleeg dan een cardioloog. Er zijn nieuwe risicobeoordelingsinstrumenten beschikbaar, specifiek voor pediatrische patiënten.
Conclusie
HCM kan het risico op hart- en vaatziekten vergroten, maar blijft zeldzaam. Met de juiste medische monitoring, risicobeoordeling en interventies zoals ICD’s kunnen de meeste patiënten een volwaardig, actief leven leiden. Vroegtijdige diagnose, proactieve zorg en weloverwogen beslissingen zijn de sleutel tot een effectief beheer van deze aandoening.
