De wereld wordt geconfronteerd met een groeiende slaapcrisis, gedreven door economische druk, stijgende stressniveaus en een meedogenloos streven naar snelle oplossingen. Bijna een derde van de volwassenen meldt nu onvoldoende slaap, en hoewel het bewustzijn van het probleem toeneemt, kunnen de oplossingen waar mensen naar toe gaan gevaarlijker zijn dan het probleem zelf. Dit gaat niet alleen over je moe voelen; chronisch slaapgebrek leidt tot ernstige gevolgen voor de gezondheid, waaronder chronische ziekten, achteruitgang van de geestelijke gezondheid en zelfs gedragsstoornissen.
De vicieuze cirkel van stress en slapeloosheid
Het kernprobleem is een feedbackloop: stress verstoort de slaap, en gebrek aan slaap verergert stress. Moderne economieën eisen vaak langere werktijden en een hogere productiviteit, waardoor er minder tijd overblijft voor rust. Mensen wenden zich steeds meer tot zelfbehandelingsopties zoals telefoonapps, fitnesstrackers en supplementen – met name melatonine – in een wanhopige poging om de controle over hun slaapcyclus terug te krijgen.
Melatonine: een groeiende zorg
Uit recent onderzoek blijkt echter dat zelfs deze ogenschijnlijk onschadelijke oplossingen verborgen risico’s kunnen hebben. Uit een onderzoek van de American Heart Association uit eind 2023 bleek een correlatie tussen langdurig melatoninegebruik en een verhoogd risico op hartfalen bij meer dan 130.000 volwassenen. Hoewel de causaliteit nog niet definitief is bewezen, roepen de bevindingen serieuze vragen op over het wijdverbreide, vaak ongereguleerde gebruik van dit hormoon.
Melatonine is een natuurlijk geproduceerd hormoon dat de slaap-waakcyclus reguleert. Synthetische versies zijn zonder recept verkrijgbaar en worden op de markt gebracht als een eenvoudig slaapmiddel. Het probleem? Bij de productie van supplementen ontbreekt vaak het strikte toezicht op medicijnen. In veel landen, waaronder delen van Europa en Azië, is voor melatonine een recept vereist vanwege de mogelijke langetermijneffecten.
Het kinderprobleem
Voor kinderen zijn de risico’s nog groter. Uit een onderzoek uit 2023 in het World Journal of Pediatrics blijkt dat de langetermijneffecten van melatonine op jongeren grotendeels onbekend blijven, ondanks een dramatische toename van het gebruik ervan onder pediatrische populaties. Het aantal melatoninerecepten is in sommige regio’s de afgelopen tien jaar met wel 500% gestegen, waarbij sommige kinderen twee of drie jaar achtereen een navulling kregen. Het gebrek aan werkzaamheids- en veiligheidsgegevens is alarmerend, maar toch wordt melatonine routinematig gegeven aan kinderen onder de zes jaar.
“Het gebruik van melatonine als slaapmiddel voor kinderen jonger dan 6 jaar is de afgelopen twintig jaar wereldwijd toegenomen, en vooral de afgelopen tien jaar.”
De slaapcrisis is niet alleen een kwestie van individuele keuzes; het is een systemisch probleem dat wordt aangewakkerd door economische druk, ontoereikende regelgeving en het vertrouwen op slecht begrepen oplossingen. Er is dringend meer onderzoek nodig, vooral wat betreft de langetermijneffecten van melatonine op alle leeftijdsgroepen. De huidige trend van zelfmedicatie zonder goed toezicht zou kunnen leiden tot een stille ramp voor de volksgezondheid.
