De term ‘Asperger-syndroom’ is niet langer een formele medische diagnose. In plaats daarvan worden kenmerken die voorheen met Asperger geassocieerd werden, nu gezien als onderdeel van de bredere autismespectrumstoornis (ASS). Deze verschuiving weerspiegelt een genuanceerder begrip van neurologische ontwikkelingsverschillen, waarbij we afstand nemen van rigide categorieën naar het herkennen van een spectrum van behoeften en sterke punten.
De evolutie van de diagnose
Vóór 2013 werd Asperger gebruikt om personen met hoogfunctionerend autisme te beschrijven die een typische intelligentie vertoonden, maar geconfronteerd werden met uitdagingen op het gebied van sociale interactie en communicatie. Tegenwoordig worden deze personen doorgaans gecategoriseerd als ‘niveau 1’ ASS – wat betekent dat ze een lager niveau van ondersteuning nodig hebben vergeleken met anderen in het spectrum. Het is echter van cruciaal belang om te onthouden dat elke autistische persoon uniek is en dat de ondersteuningsbehoeften aanzienlijk variëren.
De signalen herkennen
Niveau 1-autisme kan zich op verschillende manieren manifesteren, waaronder:
- Moeite met het initiëren van sociale interacties
- Atypische reacties op sociale signalen
- Verminderde interesse in sociale betrokkenheid
- Gedragsinflexibiliteit die het dagelijks functioneren verstoort
- Heeft moeite met overgangen tussen activiteiten
- Uitdagingen in planning en organisatie
Dit zijn slechts enkele indicatoren, en de presentatie van ASS varieert enorm.
Screening en beoordeling: hoe het werkt
Er bestaat geen enkele medische test om autisme te diagnosticeren. De diagnose is gebaseerd op een uitgebreide evaluatie door beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg, waarbij het volgende wordt gecombineerd:
- Ontwikkelingsgeschiedenisoverzicht: Inzicht in iemands vroege ontwikkelingspatronen.
- Gedragsobservatie: Beoordelen hoe een individu in verschillende omgevingen met elkaar omgaat.
- Interviews: Inbreng verzamelen van de persoon, familie of verzorgers.
Beschikbare screeningtools
Vroegtijdige detectie is cruciaal. Hier zijn enkele veelgebruikte screeningtools:
- Aangepaste checklist voor autisme bij peuters (M-CHAT): Een door ouders ingevulde vragenlijst voor kinderen van 16 tot 30 maanden.
- Screeningtool voor autisme bij peuters en jonge kinderen (STAT): Een op activiteiten gebaseerde beoordeling voor kinderen van 24 tot 36 maanden, afgenomen door getrainde professionals.
- Social Attention and Communication Surveillance (SACS) Tool: Gebruikt voor kinderen vanaf 12 maanden tot en met de kleuterschool, beheerd door docenten of gezondheidszorgpersoneel.
- Social Challenges Screening Questionnaire (SCSQ): Helpt bij het identificeren van schoolgaande kinderen met eigenschappen die eerder verband hielden met Asperger.
- Autismespectrumquotiënt (AQ)-test: Een zelf in te vullen vragenlijst voor volwassenen van 16 jaar en ouder.
Belangrijke opmerking: Screeningshulpmiddelen zijn niet diagnostisch. Zij geven aan of verdere evaluatie nodig is.
Het belang van vroege diagnose
Vroegtijdige identificatie van ASS kan de kwaliteit van leven van een persoon aanzienlijk verbeteren. Het maakt tijdige interventie, ondersteuning op maat en een beter begrip van individuele sterke punten en uitdagingen mogelijk. Als u vermoedt dat u of iemand die u kent mogelijk tot het spectrum behoort, is het raadplegen van een zorgverlener de eerste stap.
De verschuiving van het labelen van ‘Asperger’ naar het begrijpen van ASS als een spectrum gaat over duidelijkheid, inclusiviteit en betere ondersteuning voor neurodivergerende individuen. Het doel is niet om mensen in hokjes te plaatsen, maar om hun unieke behoeften te erkennen en hen te helpen bloeien.
