Kardiomiopatia przerostowa (HCM) to genetyczna choroba serca, która powoduje pogrubienie mięśnia sercowego, co utrudnia skuteczne pompowanie krwi. Chociaż jest to przerażający stan, nagła śmierć sercowa (SCD) pozostaje stosunkowo rzadkim zdarzeniem, szczególnie w przypadku nowoczesnych metod leczenia. W tym artykule omówiono ryzyko, czynniki i strategie zapobiegania dla osób cierpiących na HCM.
Jak HCM zwiększa ryzyko nagłej śmierci sercowej
HCM wpływa na strukturę i układ elektryczny serca. Pogrubione ściany serca mogą powodować nieregularne rytmy serca (arytmie), szczególnie częstoskurcz komorowy, czyli szybkie i niebezpieczne bicie serca. W rzadkich przypadkach może to prowadzić do całkowitego zatrzymania krążenia, co prowadzi do SCD.
Wbrew wcześniejszym przekonaniom, SCD niekoniecznie wiąże się z ćwiczeniami. Ostatnie badania sugerują, że jest to równie prawdopodobne w spoczynku lub podczas lekkiej aktywności. Oznacza to, że czujność jest konieczna niezależnie od poziomu aktywności.
Identyfikacja czynników ryzyka
Przewidywanie ryzyka SCD u pacjentów z HCM jest trudne. Żaden pojedynczy czynnik sam w sobie nie gwarantuje jego wystąpienia, ale kardiolodzy oceniają kilka kluczowych wskaźników:
- Historia zatrzymania serca: Poprzednie epizody znacząco zwiększają ryzyko.
- Wywiad rodzinny: Wystąpienie nagłej śmierci z powodu HCM u krewnego pierwszego stopnia budzi poważne obawy.
- Wiek: Większe ryzyko dotyczy osób poniżej 35. roku życia.
- Omdlenie (omdlenie): Niewyjaśnione omdlenia mogą wskazywać na podstawowy problem elektryczny.
- Grubość serca: Grubość lewej komory większa niż 30 milimetrów jest powodem do niepokoju.
- Częstoskurcz komorowy: Nawet krótkotrwałe epizody (nietrwałe) są sygnałem ostrzegawczym.
Należy zauważyć, że nasilenie objawów (np. duszność) niekoniecznie koreluje z ryzykiem SCD. Czynniki stylu życia, takie jak otyłość lub brak aktywności fizycznej, również nie wpływają bezpośrednio na ryzyko SCD, ale wpływają na ogólny stan zdrowia serca.
Ocena ryzyka: rola kalkulatorów ryzyka
Aby ocenić ryzyko SCD, kardiolodzy wykorzystują kombinację testów, wywiadu rodzinnego i objawów klinicznych. Narzędzia takie jak kalkulator ryzyka nagłej śmierci sercowej opracowany przez American Heart Association mogą pomóc w oszacowaniu ryzyka w okresie pięciu lat.
Jednak kalkulatory te powinny być używane przez profesjonalistów. Samodiagnoza może wprowadzać w błąd, ponieważ nie uwzględnia wszystkich istotnych czynników.
Zapobieganie: siła ICD
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania SCD w HCM jest wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ICD). Urządzenia te monitorują rytm serca i wytwarzają wstrząs elektryczny w celu skorygowania niebezpiecznych arytmii. Od czasu ich powszechnego wprowadzenia na początku XXI wieku wszczepienia ICD dziesięciokrotnie zmniejszyły częstość występowania SCD.
Chociaż wszczepienie ICD wiąże się z ryzykiem (np. infekcjami), pozostaje jedyną gwarantowaną metodą zapobiegania SCD.
Styl życia i proaktywna opieka
Ważne jest regularne odwiedzanie kardiologa, przyjmowanie przepisanych leków i utrzymywanie odpowiedniego nawodnienia. Utrzymywanie nawyków zdrowych dla serca – umiarkowane ćwiczenia, zbilansowana dieta, odpowiednia ilość snu i rzucenie palenia – poprawia ogólny stan zdrowia serca, nawet jeśli nie zmniejsza bezpośrednio ryzyka SCD.
Specjalne uwagi dla młodych ludzi i sportowców
SCD jest szczególnie niebezpieczne dla młodych ludzi, zwłaszcza sportowców, którzy nie są świadomi swojej choroby. Niezdiagnozowany HCM jest często przyczyną nagłych zgonów podczas treningów lub zawodów.
Jeśli jesteś młody i masz HCM lub jesteś rodzicem dziecka z HCM, skontaktuj się ze swoim kardiologiem. Istnieją nowe narzędzia oceny ryzyka zaprojektowane specjalnie dla pacjentów pediatrycznych.
Wniosek
HCM może zwiększać ryzyko SCD, ale występuje rzadko. Dzięki właściwemu monitorowaniu medycznemu, ocenie ryzyka i interwencjom, takim jak wszczepienie ICD, większość pacjentów może prowadzić pełne i aktywne życie. Wczesna diagnoza, proaktywna opieka i świadome decyzje są kluczem do skutecznego leczenia tej choroby.
