In 2006 veranderde het landschap van het NBA-ontwerp voor altijd. Tot dat jaar was de weg van basketbaldromen op de middelbare school naar professionele glorie eenvoudig. Spelers kunnen zich direct na hun afstuderen aan de middelbare school inschrijven voor de draft. Dan komen er nieuwe regels bij. De competitie stelde strikte deelnamevereisten in twee delen en reorganiseerde het talent om het veld te betreden.
Ten eerste moeten spelers minimaal een volledig jaar niet op de middelbare school zijn geweest. Ten tweede moeten spelers tijdens het conceptjaar van het kalenderjaar minimaal 19 jaar oud zijn. Op papier is het eenvoudig, maar de resultaten zijn onmiddellijk zichtbaar. Veel van de beste prospects voelen zich vastzitten in een sleur. Ze kunnen nog geen professionals worden. Ze kunnen niet eeuwig op de middelbare school blijven. Dus gingen ze naar de universiteit.
Slechts één jaar.
Deze korte periode in de NCAA stond bekend als het “one and done”-tijdperk. De toprekruten komen naar de campus met maar één doel. Het gaat over twaalf maanden spelen, je spel ontwikkelen, je vaardigheden laten zien aan scouts en je vervolgens aanmelden voor de NBA-draft. Het doel was niet om een diploma te behalen. Het was om opgesteld te worden.
Waarom gebeurt dit? Deze regel creëerde in feite een minor league-systeem binnen universiteitsbasketbal. Door de jaren heen gingen spelers als Kevin Garnett, Kobe Bryant en LeBron James rechtstreeks naar de profs. Het nieuwe beleid brengt dit in praktijk. Getalenteerde spelers moeten zich zowel fysiek als mentaal geleidelijk ontwikkelen voordat ze aan de competitie beginnen.
Als gevolg hiervan groeit de golf van langverwachte eerstejaars snel. Fans volgden deze spelers een seizoen lang. Coaches moeten omgaan met ego’s en kortetermijndoelen. De NBA profiteert van het binnenhalen van oudere, betere spelers. Het systeem kent echter zijn critici. Sommigen zien universiteitsbasketbal meer als een transactie dan als een educatieve ervaring.
De regel van één ding ging niet alleen over leeftijd. Het gaat om controle. De competitie wil ervoor zorgen dat haar spelers er klaar voor zijn.
Is het effectief? Spelers komen fysiek beter ontwikkeld in de competitie. In de eerste jaren van deze regel daalde het aantal blessures licht. De druk van eenjarige wonderen is echter onmetelijk. Mensen verwachten dat ze meteen sterren worden. Als u dit niet doet, zal dit snel tot kritiek leiden.
Deze praktijk definieerde het NBA-ontwerp voor een generatie. Bijna elke topkeuze volgde dit pad vanaf 2006 tot de regels uiteindelijk werden gewijzigd in 2024. Het veranderde de manier waarop scouts talent evalueerden, de manier waarop coaches rekruteerden en de manier waarop fans genoten van universiteitsbasketbal.
Nu veranderen de regels weer. De NBA en de spelersvakbond gingen akkoord met de wijziging. Potentiële kandidaten kunnen vanaf 18 jaar meedoen aan het ontwerp, op voorwaarde dat ze aan bepaalde financiële en professionele eisen voldoen. Het ene model loopt ten einde. Maar bijna twintig jaar lang was dat ene jaar op de universiteit de poortwachter van de NBA.
Het zijn vreemde tijden in de sportgeschiedenis. Collegebasketbal werd een proeftuin, geen eindbestemming. De spelers gebruiken hun tijd op school als springplank. Hoe zit het met de competitie? Het kreeg wat het wilde. Oudere, meer ontwikkelde atleten zijn klaar voor de schijnwerpers.
De vraag is of het nieuwe systeem het rauwe talent van begin jaren 2000 kan terugbrengen. Of zal de NBA zich aanpassen aan een heel ander tempo. Alleen de tijd zal het leren.
