Autoracen was vroeger een doodvonnis dat nog moest plaatsvinden. Eén verkeerde beweging en je was weg. Patrick Jacquemart leerde dat op de harde manier in Mid-Ohio in 1981. Hij botste frontaal tegen een zandbank. De auto zag er prima uit. Jacquemart deed dat niet. Hij liep een schedelbreuk op die ernstige hersenschade veroorzaakte. Hij stierf eraan.
Die tragedie bracht een idee op gang. De vrienden van Jacquemart, Jim Downing en Dr. Bob Hubbard, besloten deze sterfgevallen een halt toe te roepen. Ze combineerden de racekennis van Downing met de technische en anatomische vaardigheden van Hubbard. Ze hebben iets eenvoudigs gebouwd. Het werkte. Het veranderde alles.
De uitvinding werd bekend als het HANS-apparaat. Dat staat voor ‘hoofd- en neksteun’.
Wat is het HANS-apparaat en hoe werkt het?
Denk aan een auto-airbag. Het wordt opgeblazen om een crash op te vangen. Het HANS-apparaat wordt niet opgeblazen. Het is een opstaande kraag met twee riemen. Het beschermt het hoofd van de bestuurder.
De halsband wordt bevestigd aan het veiligheidsharnas en de helm. Hierdoor blijven het hoofd en de nek tijdens een crash op één lijn met de romp. Zonder dit springt het hoofd naar voren. Die overmatige kracht veroorzaakt ernstig nek- en hoofdletsel. Het HANS-apparaat voorkomt dat klikken.
Het richt zich op schedelbasisfracturen. Dit zijn de verwondingen waaraan bestuurders overlijden. Ze gebeuren tijdens plotselinge vertraging. Deze snelheidsverandering wordt Delta v genoemd.
Waarom negeerde NASCAR de veiligheid zo lang?
Het duurde jaren voordat het HANS-apparaat verkocht werd. Aanvankelijk was het geen financieel succes. Raceorganisaties negeerden het. NASCAR negeerde het.
Toen stierf Dale Earnhardt Sr.
Het gebeurde in 2001 op de Daytona International Speedway. De crash was vergelijkbaar met die van Jacquemart. Earnhardt raakte de muur met een snelheid van 260 km per uur. Hij vertraagde in slechts 80 milliseconden met 42 tot 44 mph. NASCAR noemde het een schedelbasisfractuur.
Die dood maakte iedereen wakker.
NASCAR nam het HANS-apparaat serieus na de crash van Earnhardt. Nu hebben de meeste raceorganisaties dit nodig. Chauffeurs moeten het dragen.
Heeft het HANS-apparaat levens gered?
Het is moeilijk om het exacte aantal geredde levens te tellen. Maar de cijfers vertellen een verhaal.
NASCAR heeft gecertificeerde HANS-apparaten verplicht gesteld. Tien jaar na de dood van Earnhardt waren er geen dodelijke ongelukken onder bestuurders in NASCAR. In die tijd lag de nadruk op veiligheid.
Vergelijk dat eens met sleepstrips en korte tracks. Daar zijn HANS-apparaten niet nodig. 126 bestuurders kwamen om bij ongevallen. HANS schat dat 27 procent van die sterfgevallen voorkomen had kunnen worden. Dat zijn 34 chauffeurs.
Geen enkele coureur in de Indy Car of de grote NASCAR-serie is gestorven aan een schedelbasisfractuur sinds de HANS-vereiste.
Wie heeft het HANS-apparaat uitgevonden?
Dr. Bob Hubbard heeft het apparaat mede uitgevonden. Hij stierf op 5 februari 2019. Hij werd 75 jaar oud.
Hubbard was meer dan alleen een uitvinder van veiligheid. Hij werkte aan voertuigveiligheid voor General Motors. Hij was hoogleraar materiaalkunde en mechanica aan de Michigan State University tot aan zijn pensionering in 2006.
Zijn werk redde racers. Het heeft chauffeurs gered. Het redde fans die met afgrijzen toekeken.
De sport is nu sneller. De auto’s zijn sterker. Maar de neksteun blijft van levensbelang. Racers verleggen nog steeds hun grenzen. Ze riskeren nog steeds alles.
Het HANS-apparaat bestaat uit slechts één laag. Het is een dikke laag. Maar het is niet de enige.
De veiligheid wordt steeds beter. Dat zal altijd zo blijven. Omdat er altijd iemand gewond raakt. En iemand anders bouwt altijd een beter schild.
